Inspiratie Nele over de zelfdoding van haar broer Maarten: “Er is een stuk verhaal weggeveegd”

Nele over de zelfdoding van haar broer Maarten: “Er is een stuk verhaal weggeveegd”

Samen opgroeien, twee handen op een buik zijn, grote dromen en kleine dingen met elkaar delen. Dat is het verhaal van Nele en haar broer Maarten. Hij stapte vier jaar geleden uit het leven. Nele vertelt aan Sereni wat het plotse afscheid met haar deed en hoe ze intussen ‘anders’ naar het leven kijkt.

Tekst: Benedikte Van Eeghem

“Ik heb hopen fijne herinneringen aan mijn broer”, glimlacht Nele wanneer ik haar aan zee ontmoet. “Ik was vijf jaar jonger dan hij en toen we klein waren, zorgde hij vaak voor mij. Het was mijn broer die me soms in bad stopte, met mij naar films keek, met mij ging zwemmen of fietsen. Zo hebben we ooit eens een fietstocht van bijna 100 kilometer gemaakt zonder dat we het thuis vertelden. Maarten had een mountainbike gekregen voor zijn plechtige communie. Hij wou de mountainbike uittesten en ik reed met hem mee, op zijn oud fietsje. We trokken langs de oude spoorweg tot in Hulst, namen de overzetboot naar Antwerpen, fietsten nog verder en gingen tenslotte een film kijken in de bioscoop. Daarna keerden we terug. Dat soort avonturen was typerend voor mijn broer: als hij iets wou, ging hij er volledig voor.”

De vastberadenheid van Maarten was iets waar Nele naar opkeek. Bovenal koestert ze de warme broer-zusrelatie. Er werd soms geruzied, maar op het eind van de dag waren ze twee handen op een buik.

Nele: “Als we kibbelden, werden we wel eens op straf gezet of moesten we gaan afkoelen in de tuin. Daar besloten we ooit om een overlevingskamp te bouwen, zodat we onze plan konden trekken als onze ouders niet meer zouden terugkeren. We zagen dat helemaal zitten! Maar met het verouderen zijn de rollen omgedraaid. Ik werd op een bepaald moment degene die voor Maarten moest zorgen, zeker toen het moeilijk begon te gaan. Hij heeft een poos in het buitenland gestudeerd en toen werd het duidelijk dat hij echt niet gelukkig was. Hij leed ook aan een vorm van autisme die het voor hem moeilijk maakte om dingen te benoemen en te delen met mensen. Ik ben hem in die tijd met het vliegtuig achterna gereisd om Kerst en Nieuwjaar te vieren. Zijn plan om afscheid te nemen, sluimerde misschien. Maar je kunt mensen niet dwingen erover te praten als ze de boot afhouden.”

Gaandeweg werd het voor Nele en haar familie duidelijk dat Maarten zwaar met zichzelf in de knoop zat. Zonder gespecialiseerde zorg kon hij niet verder.

‘Alles deed pijn voor Maarten’

“Maarten maakte psychoses door en op die momenten barricadeerde hij zichzelf. Alles deed pijn voor hem. Communiceren was onmogelijk en dat maakte het voor ons nog zwaarder. Je staat machteloos toe te kijken als zoiets gebeurt. Maarten was bovendien volwassen en wou ons niet belasten met zijn verdriet. Hij zat vast dieper dan iemand zich kon voorstellen.”

Het struikelparcours van Neles broer duurde jaren, maar de nauwe band die hij met zijn zus had, hield stand. Ook toen haar broer later werd opgenomen in de psychiatrie, was ze er als een van de eersten bij. 

“Ik ben Maarten bij een zoveelste opname nog met de trein achterna gereden om te zien of hij op zijn plek zat. We waren blij dat hij hulp kreeg, maar uiteindelijk bleek die hulp ontoereikend. De kans dat het fout zou lopen, was te groot. Zo zijn we hem uiteindelijk kwijtgespeeld.”

Plots enig kind

Toen Nele met in het buitenland zat voor het werk, raakte Maarten in de lente van 2017 plots vermist. Korte tijd later werd hij gevonden. Nele vernam het bericht over zijn dood ’s nachts via de telefoon. 

“Plots stopte de wereld met draaien. Maarten was er niet meer. Zijn wens was ingewilligd. We weten intussen dat hij al om euthanasie had gevraagd toen hij in de psychiatrie verbleef. Vandaag is dat bij ondraaglijk psychisch lijden een bespreekbaar thema, toen ging dat niet. Hij heeft zelf zijn einde gekozen. Het confronterende is dat de rouw over Maartens dood voor mij pas veel later begonnen is. Ik heb me na het trieste nieuws vooral op mijn ouders gefocust. Ik was plots hun enige kind en wou er staan voor hen. Nu ik zelf moeder ben, besef ik des te meer hoe hard de dood van Maarten ons allemaal heeft geraakt.”

Voor Nele lijkt het gemis met de jaren zelfs te groeien, ook al beweren mensen dat het slijt. Die redenering klopt niet, zo vertelt ze in alle rust.

“Naarmate de tijd verstrijkt, ebt de betrokkenheid bij een overlijden weg. Het leven gaat verder, maar toch wordt het gemis voor mensen steeds zwaarder. Maarten is intussen vier jaar weg en soms lijkt niemand er nog mee bezig. Mijn broer heeft mijn jeugd mee beleefd, kende mijn hele geschiedenis. Dat stuk verhaal is plots weggeveegd. Het gevoel trof me het hardst toen mijn zoontje geboren werd. Maarten heeft hem nooit gekend. Ik heb de kleine al meegenomen naar zijn graf, hij draagt ook zijn naam. Zo probeer ik met kleine dingen, de herinnering levendig te houden.” 

‘Ik ben alerter voor wat anderen voelen’

Praten over het verdriet en over wat zelfdoding met nabestaanden doet, is heilzaam. Daar is Nele rotsvast van overtuigd. Ze onderstreept de nood aan blijvende nazorg, aan ruimte en aan tijd om herinneringen te koesteren. Voor Nele zijn de foto’ en kunstwerken van Maarten vandaag de onuitwisbare souvenirs van hun gedeelde jeugd.

Nele: “Ik heb thuis en op de smartphone foto’s van Maarten staan. Dat geeft een brok troost, net als het graf van mijn broer. Intussen heeft de verbijstering over zijn dood bij mij plaatsgemaakt voor respect. Hoe vreemd het ook klinkt en hoe hard we ook hoopten dat het nooit zou gebeuren: ik respecteer zijn beslissing over het levenseinde. Die heeft me alerter gemaakt voor wat anderen voelen en mij doen inzien dat het leven bijzonder kort is. Dat je van elk goed moment moet genieten. Ik ben dankbaar dat we dat als broer en zus hebben gedaan en ik koester hoe hij al lachend ‘ik zie u graag!’ kon zeggen. Het was wederzijds. Ik heb hem ook oprecht, ontzettend graag gezien.”

Troostattentie.be Omdat de liefde niet sterft.